Verklaring over het Nationaal Monument, demonstraties en radicale actie

Tijdens de demonstratie afgelopen zaterdag in solidariteit met de Palestijnen werd graffiti aangebracht op het Nationale Monument op de Dam. Een uitspraak over deze actie door een vertegenwoordiger van de demonstratie werd door de media foutief geciteerd. De actie brengt vragen naar boven over de verhouding tussen media en protest, en tussen breed protest en radicale actie.
19 augustus 2025

Op zaterdag 15 augustus organiseerden de Internationale Socialisten samen met onder andere PGNL, XR en Meld Islamofobie een Rode Lijn-demonstratie tegen de Nederlandse medeplichtigheid aan de genocide. Ongeveer 2.000 mensen deden mee aan de strijdbare demonstratie. Sprekers vanuit uiteenlopende organisaties zoals Utrecht for Palestine en BIJ1 stonden op het podium. De Palestijnse journalist Wael Al-Dahdouh sprak via een live-verbinding over de doelbewuste Israëlische aanval op de journalistiek.

De demonstratie op de Dam werd in eerste instantie verboden door Gemeente Amsterdam. Maar dankzij een juridische procedure die we vanuit de coalitie daartegen begonnen, met hulp van advocaat Willem Jebbink, wisten we dit verbod te voorkomen. De rechter bevestigde dat het centrum niet alleen voor toeristen is en dat de demonstratie door het hart van de stad kon doorgaan. In een periode dat het recht op protest steeds meer onder druk staat, is dit een belangrijke overwinning.

Nationaal Monument

Tijdens de demonstratie is op het Nationaal Monument op de Dam, ter nagedachtenis aan de oorlogsslachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, de leus ‘never again is now’ aangebracht. Een van de organisatoren van de demonstratie en lid van de Internationale Socialisten sprak met een journalist van het ANP over de demonstratie. Er was weinig aandacht voor de demonstratie zelf, maar vooral voor de ‘bekladding’ van het monument en de arrestatie van een activist. Het interview, dat door meerdere mediabronnen werd overgenomen, is pijnlijk genoeg (maar niet verrassend) gepubliceerd met een foutief citaat.

In de publicatie staat dat de organisator de leus op het monument ‘smakeloos’ zou hebben gevonden. In werkelijkheid heeft de organisator op een vraag van de journalist of de actie geen grens overschreed, geantwoord: ‘Je kan de actie smakeloos vinden, maar hiermee is niet per se een grens overschreden’. Er is bij het ANP rectificatie aangevraagd en in sommige bronnen is het citaat aangepast, maar niet overal.

Verdraaiing

Dit optreden is onderdeel van een patroon. Nederlandse media hebben vanaf het begin van de genocide gekleurde en eenzijdige berichtgeving gepubliceerd en protesten in solidariteit met de Palestijnen gecriminaliseerd. Dit varieert van het tot in den treure herhaalde frame over de zogenaamd antisemitische leus ‘from the river to the sea’ tot tendentieuze artikelen over universiteiten die vanwege anti-genocideprotesten onveilig zouden zijn voor zionisten.

Als Internationale Socialisten vinden we het belangrijk om voor onze lezers, abonnees, bondgenoten en andere activisten duidelijk te maken dat wij de actie niet als ‘smakeloos’  afkeuren. Zoals de organisator in het interview ook aangeeft heeft ‘iedereen het recht om zich tegen de genocide door Israël op de Palestijnen uit te spreken’.

Achteraf gezien denken we dat we hierin in het interview ook verder hadden kunnen gaan. Inhoudelijk kunnen we ons namelijk vinden in de boodschap tegen genocide en fascisme. De jaarlijkse Nationale 4-mei Dodenherdenking die bij het Nationale Monument gehouden wordt, verliest elke betekenis wanneer antisemiet en rechtsextremist Martin Bosma namens de Tweede Kamer een krans mag leggen en Israël met Nederlandse steun een genocide pleegt. Wij vinden deze inhoudsloze ‘herdenking’ juist smakeloos en zeggen: nooit meer voor niemand.

Strategie en tactiek

Dat wil niet zeggen dat er geen gevaren kleven aan het voeren van meer vergaande actie tijdens een bredere demonstratie. Er is een reëel risico dat de aandacht van de media gericht wordt op een radicale actie waarvoor binnen de demonstratie geen brede steun is, zodat de beweging uit elkaar wordt gespeeld. Dit op het moment dat veel nieuwe mensen zich aansluiten. Tegelijkertijd is dit geen reden om daarom alleen maar ‘binnen de lijnen’ te kleuren. Acties en demonstraties moeten schuren om druk te kunnen zetten.

Ook is er een risico dat een directe actie tijdens een brede demonstratie door de politie aangegrepen wordt voor arrestaties of geweld. Juist omdat we niet in staat zijn het narratief hierover te bepalen – ondanks de opbouw van onze eigen media – kan dit ook het brede publiek beïnvloeden. Dit leidt ertoe dat de drempel om te demonstreren verhoogd wordt en mensen bang kunnen zijn om zich aan te sluiten uit angst voor politierepressie of arrestaties. Dit maakt de demonstratie minder groot en minder inclusief.

Mensen met een gezin, mensen met een strafblad of zonder documenten voelen zich hierdoor minder vrij om aan te sluiten. In termen van tactieken en strategie denken we dat de demonstraties juist massaler moeten worden. We zien een rol voor onszelf om demonstraties groter te maken, uit te breiden en te vertalen naar bijvoorbeeld de vakbeweging, universiteiten of andere sociale bewegingen.

Directe actie

Deze overwegingen staan niet los van de noodzaak van radicalere of directe acties – en onze steun hiervoor. Wij staan achter en naast kameraden die zich inzetten en bereid zijn om risico’s te nemen uit solidariteit voor de Palestijnen, maar dit staat voor ons niet ‘boven’ andere vormen van activisme. Het is belangrijk dat we binnen de beweging juist constant een discussie voeren over strategie en tactiek om onze kracht op te bouwen.

Wij denken bijvoorbeeld dat er voor radicalen juist ook een rol is weggelegd op de ‘gematigde’ Rode Lijn-demonstraties waar mensen voor het eerst actie voeren of in beweging komen. Meer ervaren activisten kunnen bijvoorbeeld ervaringen delen waarom politierepressie juist een reden is om de straat op te gaan, om eisen aan te scherpen of door systeemkritische leuzen te introduceren. Zo herkenden activisten tijdens het tweede Rode-Lijn protest FvD-aanhangers die aan het flyeren waren en zorgden zij ervoor dat deze rechtsextremisten uit de actie werden gezet.

Op tal van niveaus wordt binnen het kapitalisme het bewustzijn en het collectieve zelfvertrouwen van mensen om in actie te komen onderdrukt. Elke stap die iemand zet om in actie te komen, zouden we daarom moeten toejuichen. Politiek bewustzijn groeit door deel te nemen aan protest, zelf ook te organiseren en geconfronteerd te worden met tegenkrachten. De verbreding van de acties met de Rode-Lijn demonstraties en wekelijkse sit-ins op de stations is daarom ontzettend welkom.

Meer vergaande acties die de politie een excuus kunnen geven om geweld te gebruiken in een breder protest kunnen ook leiden tot het geïsoleerd raken van een deel van de beweging, sneller zorgen voor demoralisatie en het niet kunnen volhouden van activisme. Hoe logisch en begrijpelijk woede en ongeduld zijn, ze kunnen ook zorgen voor het afremmen van het vergroten van een beweging.

Als Internationale Socialisten zetten we ons in voor het zo breed en groot mogelijk organiseren van acties, burgerlijke ongehoorzaamheid, stakingen en demonstraties met onze bondgenoten, tot de genocide gestopt is en Palestina vrij is.


Foto: het protest stond uitgebreid stil bij de manier waarop Israel probeert Palestijnse journalisten het zwijgen op te leggen door ze te vermoorden (copyright: Marouane)

Jij wilt ons nieuws.





    Je emailadres is vereist.