Israël is nog steeds de pitbull van Washington

Geplaatst door redactie socialisme.nu, maandag 5 april 2010, 13:30

Foto: (boven) Gewonde Palestijnse jongen na een Israëlische luchtaanval in Gaza op 2 april / (onder) Muurschildering in Gaza-stad op Landdag, de dag die Palestijnen herinnert aan het verzet tegen de onteigening van hun land (30 maart)

Afgelopen dagen werd de Gazastrook door Israël bestookt met raketten waarbij doden en gewonden vielen onder de Palestijnse bevolking. Terwijl het Israëlische geweld een nieuwe vlucht neemt, raken de verhoudingen tussen Washington en Tel Aviv bekoeld. De VS is bezorgd over de vastbeslotendheid van Israël om nederzettingen te bouwen op bezet gebied. Maar betekent dit ook een verschuiving in de vriendschap? John Rose beantwoordt actuele vragen over de relatie van de bondgenoten.

Wat is historisch gezien de relatie tussen de VS en Israël?

De vooraanstaande Israëlische krant Haaretz legde in 1951 al uit dat 'Israël de waakhond zal worden.' Israël kon als nieuwe staat alleen overleven door zijn nut te demonstreren aan het Westen, iets wat de Israëlische leiders reeds drie jaar na de stichting waarmaakten. Het kon niet ontstaan zonder Westerse imperialistische macht. Israël wist dat het zijn sporen moest verdienen en maakte zichzelf daarom dienstbaar aan een aantal machten.

Aanvankelijk was Frankrijk even belangrijk voor Israël als de VS. Zo was het Frankrijk dat Israël zijn nucleaire technologie gaf. Maar de relatie met de VS werd pas echt belangrijk na de oorlog van 1967, toen Israël zijn militaire capaciteit liet zien door de Egyptische, Syrische en Jordaanse legers te verslaan. Daarna vertienvoudigde de stroom aan fondsen vanuit de VS richting Israël.

Betekent dit dat de VS effectief Israël controleert?

Ik ben zelf joods, maar werd anti-zionist - tegenstander van de staat Israël - tijdens de oorlog van 1967. Ik leerde van Tony Cliff, de Palestijnse jood die de Socialist Workers Party (SWP, de Britse IS) had gesticht, dat je Israël kon zien als een waakhond met een Amerikaans baasje. De VS heeft Israël dus aan de lijn. Maar soms kan de pitbull de eigenaar meetrekken - steegjes in waar die niet heen wil gaan. Ik denk dat dit is wat er nu gebeurt.

Israël is over de jaren steeds agressiever geworden. Het heeft nu een punt bereikt waarop het bijna volledig oncontroleerbaar is geworden. Daarom zien we nu voor het eerst een zo openlijke interventie door het Pentagon. De facto zei het Pentagon tegen Obama: 'Koel deze gozers af.' Generaal Petraeus, de baas over de Amerikaanse operaties in Afghanistan, zei: 'Israël zet levens van Amerikaanse soldaten op het spel.'

Laat dit een verschuiving zien in de relatie tussen de VS en Israël?

Ik zou zo ver niet willen gaan. Er is sprake van een toegenomen spanning, maar ik denk niet dat er een echte verschuiving heeft plaatsgevonden. Ook heeft dit niet slechts onder Obama plaatsgevonden. Israël ging Gaza in, vrij sluw, tussen de presidentschappen in. Daarom ving de regering van George Bush de klappen op terwijl Israël steeds maniakaler werd.

De druk vanuit de Turkse regering was interessant. Turkije is zeer belangrijk in deze context. Het had een vredesverdrag getekend met Israël onder de supervisie van de VS in de jaren '50. De relatie tussen Israël en Turkije was altijd zeer hecht. Maar op dat moment stond zij op het punt van instorten. Dit was zeer verontrustend voor de Amerikanen. Voor de VS was Israël de weg naar stabiliteit in de regio. Maar nu was het in zekere zin een destabilisator aan het worden.

Kan de VS aan de lijn trekken zonder een groot gevecht te veroorzaken?

Israël kan in toom gehouden worden - maar er zijn echte spanningen. Israëls premier Benjamin Netanjahoe dacht klaarblijkelijk dat hij naar AIPAC - de Israël-lobby in de VS - kon gaan om daarmee Obama terug in positie te krijgen. Het tegenovergestelde gebeurde: het Witte Huis werd slechts kwader. Ze proberen nu met deze spanningen om te gaan, maar het is in het geheel niet duidelijk of ze hierin zullen slagen. De VS zal op de één of andere manier een bouwstop van nederzettingen op Palestijns gebied moeten regelen.

Waarom denk je dat de VS dit zo graag wil doen?

Ze moet Israëls agressie in toom houden. Ze moet een manier vinden om Israël in diens rol van handige bondgenoot te houden in plaats van het compleet over de kop te laten gaan. Als je even stil staat bij Amerikaanse macht in de regio, dan gaat het niet alleen om Israël - het gaat ook om de loyale Arabische staten, vooral Egypte, Saudi-Arabië en Jordanië. Dit zijn allen dictaturen, die onder druk staan van hun eigen bevolkingen. De Arabier op straat is doodziek van wat er in Palestina gebeurt. Dankzij satelliet-TV ziet hij juistere reportages over wat er gebeurt dan wij in het Westen, en dat destabiliseert de Arabische regimes. Obama moet dat ook in zijn afweging meenemen.

Wat is de rol van de Israël-lobby in de Amerikaanse politiek?

Dit soort zaken moet je in een context plaatsen. Israël was vooral belangrijk voor de VS tijdens de Koude Oorlog toen de Sovjet-Unie het Arabisch nationalisme serieus steunde. Met het eind van de Koude Oorlog werd Israël tijdelijk minder belangrijk voor de VS. Toen kwam de nieuwe uitdaging voor Amerikaanse macht in het Midden-Oosten: de politieke islam.

Op dat moment werd Israël een bondgenoot die de Amerikaanse belangen verdedigde tegen politieke islam. Deze relatie was het meest hecht tijdens het presidentschap van Bush - waarschijnlijk het hechtste ooit. Men onderschatte ook de rol van christen-zionisten als het op Bush aankwam. Maar dit was nooit een zeer stabiele basis, en deze stortte in met het einde van het presidentschap van Bush.

Heeft Obama dingen veranderd?

Obama had een opening toen hij begon. Hij probeerde het script te herschrijven, maar bleef aanvankelijk volledig zonder succes. Vanuit zijn eigen standpunt was hij veel te langzaam in het aanpakken van Israël. De Israël-lobby is zwakker dan het eerder was. Het is ook belangrijk te begrijpen wie de penningmeester is. De VS betaalt Israël haast 3 miljard dollar per jaar. Wie betaalt bepaalt, en dat is precies wat er nu gebeurt.

En over lobbies gesproken: de kern van de heersende klasse van de VS bestuurt de grote bedrijven. Zij hebben een coherente visie op Israël en zijn nuttigheid. Het Pentagon is dan ook belangrijker dan de Israël-lobby. Het Pentagon is altijd hecht geweest met Israël. Desalniettemin is het niet zo maar een simpele of probleemloze relatie.

Wat wil de VS?

Ze wil dat Israël iets van een overeenkomst met de Palestijnen accepteert, waardoor de Arabische leiders kunnen zeggen dat ze tenminste hier iets uitgesleept hebben. We kunnen dan ook niet uitsluiten dat er iets bijeengeraapt wordt, een of andere halfslachtige oplossing. Dat zou een vooruitgang zijn voor de Palestijnen vergeleken met wat ze nu hebben. Maar het schiet tekort waar het hun terechte wensen op nationale bevrijding betreft.

Wat is de rol van de politieke islam?

Het mislukken van het stalinisme en het Arabisch nationalisme in het Midden-Oosten opende de weg voor de politieke islam. Dit is een veelzijdige beweging, met zowel progressieve als reactionaire elementen. Als SWP gaven we het onvoorwaardelijke steun tegen het imperialisme, maar wezen we de zwaktes en beperkingen van de politieke islam af. Politieke islam zal compromissen sluiten. Het zal dezelfde weg afleggen als het Arabisch nationalisme. Het idee dat Hamas niet zal praten met Israël is belachelijk. Zo praten ze bijvoorbeeld de hele tijd met elkaar over de gevangen genomen Israëlische soldaat, Gilad Shalit.

Het staat buiten kijf dat deze onderhandelingen gebruikt worden om elkaar uit te proberen, en om een mechanisme te vinden om Hamas bij het onderhandelingsproces te betrekken. Ik zeg niet dat het zeker is dat dit is wat ze zullen doen - voor hetzelfde geld doen ze het niet. Evengoed kan er een sociale explosie in de rest van de regio loskomen, wat een andere reden is dat de VS nerveus is.

Zal Israël gedwongen worden om zich terug te trekken uit de nederzettingen in Oost-Jeruzalem?

Obama is vrij nerveus over zijn eigen aanhang, maar hij is wat zelfverzekerder sinds hij zijn zorghervorming erdoor heeft gekregen. De Israëli's hadden bedacht en berekend dat zodra Obama er zwak voor stond, zij konden doen wat ze wilden. Uiteindelijk kan de VS Israëls leiding tegenhouden. Maar niemand weet hoe dit uitgespeeld gaat worden.

Obama wil liever niet die druk publiekelijk opvoeren, maar zal uiteindelijk op een of andere manier dit toch moeten doen. En we moeten niet het ideologisch fanaticisme van de Israëli's vergeten. Netanjahoe zegt dat Jeruzalem de joodse hoofdstad is, zoals het 3000 jaar geleden was. Netanjahoe is een opportunist, dus hij is prima in staat van dit idiote idee af te stappen. Maar zijn coalitiegenoten geloven hier echt in. Dit is tenslotte een religieus fundamentalistische regering.

Waarom gaat de Israëlische bevolking hierin mee?

Het grootste deel van de Israëlische bevolking gelooft dat alle Palestijnen islamisten zijn, en dat alle islamisten terroristen zijn. Dus denken ze omsingeld te zijn door anderhalf miljoen islamitische terroristen. Dit wordt opgeklopt door de regering. Maar het was wel interessant dat Haaretz een onderzoek deed met de vraag: 'Moeten we onderhandelen met Hamas?' Een meerderheid was voor. Israëls bevolking is dus niet zo fanatiek als haar leiders. Ik denk dat de publieke opinie in Israël gespleten zal raken zoals de joodse publieke opinie dat in de VS is. Er is nu een groeiende minderheid aan Amerikaanse joden die kwaad is op de Israëlische regering en aan de kant van Obama staat.

John Rose is auteur van onder andere Israel: The Hijack State (1986) en The Myths of Zionism (2004). Zie meer informatie over deze en andere titels bij LeesLinks.

Tags: , , , , , .

overig nieuws:

⇒ oudere artikelen

bij dit artikel:

pagina afdrukken

 

zoeken:

agenda:

⇒ meer data

nu te koop:

One Solution Revolution

One Solution Revolution! Bestel hier voor maar: los € 2,- / per post € 3,-!

schrijf je in voor onze nieuwsbrief:

* = verplicht veld

actuele thema's:

⇒ meer thema's

meer nieuws in de socialist van februari:

De Socialist van februari is uit! Drie maanden op proef voor maar € 3,-!

socialisme.nu - internationale socialisten - colofon
op de inhoud van deze website is een creative commons-licentie [by-nc-sa] van toepassing. cms: wordpress