Kersttips van socialisme.nu

Geplaatst door redactie socialisme.nu, dinsdag 22 december 2009, 18:21

Foto: John Coltrane in het Guggenheim Museum, New York (William Claxton, 1960)

Ook voor socialisten betekent de kerstvakantie een periode waarin het activisme op een lager pitje komt te staan. De komende dagen zullen wij daarom artikelen herpubliceren uit de Socialist die het teruglezen waard zijn. Daarnaast voelen wij ons verplicht onze lezers te voorzien van genoeg inspirerend materiaal om deze koude dagen door te komen. Voor ieder die de zwarte bevrijdingsbeweging, haar geschiedenis en haar muziek beter wilt leren kennen zijn hier enkele kersttips.

Door Brian Droop

'Christoffel Columbus landde in de Nieuwe Wereld als eerst in San Salvador, en nadat hij God bedankt had, begon hij met spoed naar goud te zoeken'. Dit is de eerste zin uit C.L.R. James' The Black Jacobins uit 1938. Het gaat over de geschiedenis van Haiti en de Revolutie van 1791-1803 en is een bloedige geschiedenis van een nieuwe wereld waarin winst boven mensenlevens gaat. Binnen enkele decennia decimeerde de inheemse bevolking van Haiti van anderhalf miljoen naar slechts honderdduizend. Vervolgens werd ze vervangen door honderdduizenden gekidnapte Afrikanen. De ex-slaaf Toussaint L’Ouverture leidde de zwarte bevolking in hun succesvolle revolutie tegen slavernij en de binnenvallende legers van Spanje, Engeland en Frankrijk. Zij deden een onsuccesvolle poging het eiland opnieuw te koloniseren en de slavernij te reintroduceren.

De Haitiaanse Revolutie bleef wereldwijd een inspiratiebron. Zo ook voor de Amerikaanse zwarte burgerrechtenbeweging die zelf vele inspirerende voorbeelden voortbracht. Naast de pacifistische dominee Martin Luther King was er de radicale Malcolm X, over wiens leven Spike Lee de must-see-film Malcolm X uit 1992 regisseerde, gebaseerd op The Autobiography of Malcolm X uit 1965. De film Panther uit 1995 behandelt de Black Panther Party for Self-Defence, de meest vergaande zwarte bevrijdingsorganisatie, gebaseerd op socialisme. Panther gaat over hun opkomst en succes naast de verschrikkelijke repressie die de staat hier tegenover stelde, wat de Panthers ten gronde richtte.

Die Amerikaanse staat was doodsbenauwd omdat het werd bedreigd door een binnenlandse opstand. Naast de burgerrechtenbeweging was er de anti-Vietnamoorlog-beweging, vrouwenbeweging, studentenbeweging en waren er ook deserterende soldaten. De ontwikkeling van deze bewegingen en de versterkende, onderlinge bondgenootschappen worden getoond in de documentaire Berkeley in the Sixties uit 1990, The American War uit 2001 van Jonathan Neale en Black Liberation and Socialism uit 2006 van Ahmed Shawky. Elk werk concentreert zich op een van de bewegingen in het bijzonder, zonder de wederzijdse inspiratie en onderlinge bondgenootschappen uit het oog te verliezen. Elk toont de sterke maar ook zwakke punten van de beweging en zijn daarmee niet alleen zeer waardevol als historisch werk, maar ook als lessen in strategie.

Bewegingen zijn nooit alleen politiek maar ook deels cultureel. Zo zien we in de film Berkeley in the Sixties de hippiebeweging, waarmee jongeren zich afzetten tegen paternalistische ouders en gezag. De gloednieuwe documentaire Soundtrack for a Revolution vertelt de geschiedenis van de zwarte burgerrechtenbeweging langs zijn muzikale lijnen: de freedom songs die demonstranten zongen op picket lines, massale bijeenkomsten, of om de moed erin te houden in de cel. Muziek maakte het zwarte Amerikanen mogelijk om de woorden te zingen die ze niet mochten zeggen. De liederen zijn in de tijd van de slavernij in de zwarte kerken ontstaan en gegroeid in de arbeidersbeweging.

De jazzsaxofonist Courtney Pine van The Jazz Warriors vertelde over zijn prachtige album Resistance uit 2006: 'Jazz was een vorm van verzet. Het gaat over onafhankelijkheid en niet conformeren. Ook betekent het opstaan tegen autoriteit.' Sinds dag één was jazz revolutionair. Het was ontstaan uit onderdrukking, armoede, verzet en het samensmelten van internationale stijlen. Jazz heeft zich telkens vernieuwd in samenhang met vernieuwde strijdlust.

In de jaren veertig vertaalde Charlie 'Bird' Parker het hernieuwde zelfvertrouwen en de rebellie onder jonge zwarte Amerikanen naar een nieuwe jazzstijl. Zijn leven is door Clint Eastwoord verfilmd in Bird uit 1988. Parkers jeugd is het verhaal van een hele generatie: opgegroeid tijdens de Grote Depressie in een arm gezin, tijdens de racististische segregatie, waartegen hij heel zijn leven streed.

Tot die generatie behoorde ook saxofonist John Coltrane. Hij ontwikkelde zijn jazz als een stem van verzet tegen racisme. In John Coltrane: Jazz, Racism And Resistance uit 2003 vertelt de socialist Martin Smith over die intieme band tussen verzet en jazzmuziek. Coltrane's legendarische album Blue Train uit 1957 zal muzikaal en emotioneel herkenbaar zijn, zelfs voor degene die niet in de jazz thuis is.

Een van de grootste zwarte soulfestivals was het Wattstax festival in Los Angeles 1972. Ongeveer 100.000 mensen vulden een stadion met soul, dans, zelfvertrouwen en gebalde vuisten. Het festival werd gehouden ter nagedachtenis van de rellen in Watts, een arme zwarte buurt waar 35.000 mensen in opstand kwamen tegen politiegeweld, uitsluiting en armoede. De gelijknamige muziekdocumentaire Wattstax uit 1974 gaat over dit festival en de leefomstandigheden in Watts. Fantastische funk en soul van het zwarte muzieklabel Stax wordt erin afgewisseld met straatinterviews die de dagelijkse frustratie van Afro-Amerikanen in beeld brengen.

Als laatste wil ik wijzen op Made in Jamaica uit 2006. Deze muziekdocu toont de geschiedenis van reggae in Jamaica, terugkijkend vanuit zijn huidige vorm, dancehall. Jamaica is, net als Haiti, een extreem arm land. Hoofdstad Kingston kent vele ghettos. De reggae is gevormd door sociale en politieke tegenstellingen. De eerste bewustzijnsbevrijders zoals Bob Marley zijn nog steeds een sterke inspiratie. Tegelijkertijd vertaalt de uitzichtloosheid en armoede zich in gun talk, geweld en grof seksisme. Zangeres Lady Saw vertelt dat ze geen andere uitweg voor zichzelf ziet dan rauwe seksuele teksten te zingen. Vybz Kartel legt uit: 'Geweld in Jamaica begon in de Jamaicaanse politieke cultuur. De echte schuld voor het geweld ligt bij de regering.' Een vollediger geschiedenis van reggae vind je in Lloyd Bradleys briljante boek Bass Culture uit 2001.

Tags: , , , , , , .

overig nieuws:

⇒ oudere artikelen

bij dit artikel:

pagina afdrukken

 

zoeken:

agenda:

⇒ meer data

nu te koop:

One Solution Revolution

One Solution Revolution! Bestel hier voor maar: los € 2,- / per post € 3,-!

schrijf je in voor onze nieuwsbrief:

* = verplicht veld

actuele thema's:

⇒ meer thema's

meer nieuws in de socialist van februari:

De Socialist van februari is uit! Drie maanden op proef voor maar € 3,-!

socialisme.nu - internationale socialisten - colofon
op de inhoud van deze website is een creative commons-licentie [by-nc-sa] van toepassing. cms: wordpress